İyi bir yaşama ulaşabilmek için öncelikle “yaşam kalitesi” kavramının ne anlama geldiğini doğru biçimde kavramak gerekir. Yaşam kalitesi anlayışı geliştirilmeden ne işletmelerin, ne bireysel yaşamların ne de içinde yaşadığımız toplumun sürdürülebilir ve anlamlı bir biçimde ilerlemesi mümkün değildir.
Günümüzde pek çok kurum ve birey, sürdürülebilirlik alanında faaliyet gösterdiğini ya da sosyal sorumluluk sahibi olduğunu ifade etmektedir. Ancak yaşam kalitesi kavramı yeterince anlaşılmadan sürdürülebilirlikten söz etmek, kavramsal bir eksiklik yaratır. Çünkü sürdürülebilirlik, ancak yaşam kalitesini merkeze alan bir bakış açısıyla anlam kazanır.
Yaşam kalitesi yeterince dikkate alınmadığında, afet dönemlerinde kurumlar ciddi krizlerle karşılaşmakta, toplumlar derin bir belirsizlik ve güvensizlik ortamına sürüklenmekte, bireyler ise “var olmayı” yalnızca “hayatta kalmak” ile eşdeğer görmeye başlamaktadır.
Peki, yaşam kalitesi nedir?
Yaşam kalitesi; bireyin ideal olarak arzuladığı yaşam ile mevcut yaşam koşulları arasındaki farkın asgari düzeyde olmasıdır. Bu nedenle “iyi yaşam”, yaşam kalitesi yüksek bir yaşam olarak tanımlanır.
Yaşam kalitesi kavramı sıklıkla yaşam standardı ile karıştırılmaktadır. Oysa yaşam standardı; bireyin yaşadığı konutun büyüklüğü, gelir düzeyi, sahip olduğu maddi olanaklar gibi dışsal ve nesnel göstergelere dayanır. Yaşam standardının yüksek olması, yaşam kalitesinin de yüksek olduğu anlamına gelmez.
Örneğin, çok katlı ve lüks bir rezidans inşa edilmesi, o yapıda yaşayan bireylerin yaşam standardının yüksek olduğunu gösterebilir. Ancak söz konusu yapı bir depremde yıkılıyorsa, bu durum yaşam standardının yaşam kalitesinin önüne geçirildiğini ortaya koyar. Buna karşılık, depreme dayanıklı ve güvenli bir yapının inşa edilmesi, yaşam standardı ile yaşam kalitesinin bütüncül bir anlayışla ele alındığını gösterir.
Yaşam kalitesini belirleyen unsurlar, bireyin iyi oluş düzeyini yansıtan objektif ve sübjektif göstergeler çerçevesinde değerlendirilir. Sübjektif göstergeler, bireylerin yaşam deneyimleri sonucunda ortaya çıkan algı ve duygularını ifade ederken; objektif göstergeler, bu algı ve duyguların oluşmasına zemin hazırlayan somut koşulları kapsar.
Bu kapsamda; yaşam süresinin uzunluğu ile birlikte sağlıklı ve huzurlu bir yaşam sürdürülmesi, yaşanılan çevrenin güvenli ve destekleyici olması, gelir düzeyinin bireyin yaşam tarzı ile uyumlu olması ve kişisel tatmin sağlaması gibi unsurlar yaşam kalitesinin temel bileşenleri arasında yer alır. Nitelikli bir yaşam, yalnızca maddi koşulların değil, aynı zamanda farkındalık ve bilinç düzeyinin de sürekli geliştiği bir süreci ifade eder. Yaşamın her alanında ulaşılması hedeflenen ideal, bu bütünsel iyilik hâlidir.
Günümüzde sürdürülebilirlik anlayışı hâlen büyük ölçüde yaşam standartları üzerinden tanımlanmaktadır. Bu geleneksel yaklaşım, bireylere sunulan mal ve hizmetlerin niceliğine odaklanmakta; kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla, ortalama yaşam süresi, eğitim düzeyi gibi göstergelerle ölçülmektedir. Oysa yaşam kalitesini merkeze alan bir sürdürülebilirlik modeli, insanı ve doğayı ayrılmaz bir bütün olarak ele alır ve uzun vadeli refahın ancak bu bütüncül bakış açısıyla mümkün olabileceğini kabul eder.
Yaşam Kalitesi ve Sürdürülebilirlik İletişimi Eğitimi
